2256 NAFPAKTOS ZAMEK GRECJA KONTYNENTALNA

WP1

Najistotniejsze parametry

  • Udogodnienia plażowe:
    na dobrym poziomie
  • Typ obiektu
    Zamek
  • Obciązenie
    średnie
  • Cień
    częściowy
  • Dojazd
    bardzo łatwy
  • Dostęp
    bez większych trudności
  • Otoczenie
    miejskie (liczne zabudowania)
  • Przestrzeń
    częściowo osłonięta od wiatru
  • Plaża dobra dla:
    wszystkich

Opis

2256 NAFPAKTOS ZAMEK GRECJA KONTYNENTALNA

38.395547, 21.824645

Imponujący zamek Naupaktos wznosi się na zachodnim stoku góry Rigani, na szczycie wzgórza o wysokości 200 m. npm. Położenie pozwala na kontrolę przejścia morskiego do Zatoki Korynckiej. Zamek jest jednym z najbardziej reprezentacyjnych zabytków architektury obronnej w Grecji. Został zbudowany amfiteatralnie: najwyższa część otacza szczyt wzgórza zaś dwa mury opadają promieniście w kierunku portu. Jeden z nich biegnie w kierunku wschodnim drugi południowym. Końce murów dochodzą do portu tworząc obronne ramiona zakończone wieżami. Między murami zbudowano poziomo poprowadzone mury dzielące zawarty w nich obszar na 5 stref obronnych. Taka konstrukcja stanowiła bardzo trudny do pokonania system obrony.

RELACJE DOTYCZĄCE ZAMKU

Tucidides dostarczył najwcześniejszej wzmianki o zamku Naupaktos. Zawarł go w swoim opisie wojny peloponeskiej (431–404 r. pne.). W I w. pne. rzymski historyk Titus Livius opisał akropol jako otoczoną murem cytadelę, oddzieloną od miasta. Zamek został poważnie zniszczony w połowie VI w. Interesujący opis zamku na początku XIII w. zawarty jest w listach metropolity Jana Apokaukosa. W liście do metropolity w Salonikach opisuje zamek jako strukturę obronną nie do zdobycia, która sprawia wrażenie jakby kołysała się na niebie.

Czy nie został zbudowany w zawieszeniu w powietrzu? Czy nie jest podobny do Nephelokokkygii z komedii"

To ostatnie zdanie odnosi się zapewne do jednego ze słownych nowotworów Arystofanesa. Apokaukos nadto chwali wspaniałe budynki z marmurowymi elementami architektonicznymi, z których roztacza się widok na morze; imponujący kompleks kąpielowy, brukowane ulice, liczne źródła z bieżącą wodą i rosnące drzewa owocowe. Naupaktos odwiedzali podróżnicy i kartografowie w okresie weneckim i otomańskim. W 1498 Riero Sanudo, avogador Wenecji na wschodzie, opisuje zamek i pisze raport o stanie murów obronnych w sytuacji zagrożenia otomańskiego. Ryciny Nasuch Matrakci (początek XVI w.), Jacoba Spona i Georgea Whelera (1676 r.), V. Coronelli (1687 r.) i wiele innych pozwalają śledzić kolejne fazy rozwoju zamku, a także dzielnice mieszkalne. Wspomniany francuski podróżnik Jacob Spon (1675/6) chwali świetne usytuowanie zamku pod względem obronnym. Turecki podróżnik Evliya Çelebi, który odwiedził Naupaktos w 1668 r. był pod wrażeniem miasta i zamku. Opisał cytadelę „Która jest jak żadna inna, siedziba królów, nie do zdobycia, niewzruszony fort Naupaktos”. Przedstawił obraz kwitnącej osady z trzema tysiącami kamiennych rezydencji, ośmioma meczetami, trzema publicznymi hamam (łażni), trzema medrese (instytucje edukacyjne), dwustoma sklepami. Chwali brukowane ulice i place oraz 245 źródeł z krystalicznie czystą wodą. Wspomina również przedmieścia. Pisze, że wschodnia strona rozciągająca się poza Bramę Saona. Ten obszar, według niego, mieścił garbarnię, sklepy i duże rezydencje z ogrodami i winnicami. W XIX w. wielu podróżnych przejeżdża przez miasto Naupaktos. Cenne informacje zawierają ryciny i opisy arcyksięcia Ludwiga Salvatora z Austrii (kuzyna cesarza), który przebywał w Naupaktos w 1874 r. Swoje doświadczenia z podróży umieścił w książce pt. Eine Spazierfahrt im Golfe von Korinth

HISTORIA

Początkowo zamek należał do plemienia Ozolian Locrians. Dalsze losy są zbieżne z historią miasta Nafpaktos, które zostały opisane w zakładce Nr 2253.

KONSTRUKCJA TWIERDZY

Najwyższą część twierdzy stanowiła cytadela (akropol) otoczona murami obronnymi, wzmocnionymi wieżami. Wieże były wysokie, prostokątne lub półcylindryczne. Mury zbudowano z dobrze obrobionych kamiennych bloków stanowiących ich podstawę. Można zauważyć, że liczne starożytne bloki zostały ponownie wykorzystane w murach budowanych w okresie bizantyjskim i podczas panowania Wwenecjan. Najwcześniejsza średniowieczna fortyfikacja została wzniesiona w X lub XI w. i jest związana z rolą Naupaktos jako stolicy regionu Nikopolis. W murach pozostawiono małe otwory strzelnicze a na ich górnej krawędzi zbudowano prostokątne blanki. W tym okresie cytadela pełniła nie tylko znaczącą rolę strategiczną, ale była także administracyjnym i religijnym centrum miasta. Przejęcie Naupaktos w 1407 r. przez Wenecjan i konieczność przekształcenia jego w obronną bazę u wejścia do Zatoki Korynckiej, spowodowały rozbudowę twierdzy. Zgodnie z planem nowe mury miały zintegrować zarówno miasto, cytadelę jak i port. Dokumenty z archiwów Wenecji potwierdzają ciągły wysiłek Serenissimy w celu wzmocnienia zdolności obronnych. Dowodzą tego pozostałości fortyfikacji w dolnych strefach, które noszą cechy wczesnej weneckiej architektury obronnej. Szerokie prace budowlane umożliwiał rozkwit gospodarczy. Wspomniane ramiona murów opadające do portu są zbieżne ku szczytowi wzgórza, dlatego kolejne poziomo poprowadzone mury mają mniejszą długość. Taka konstrukcja umożliwiała silniejszą koncentrację żołnierzy na kolejnych poziomach obrony. Trzy górne strefy, o skalistym i mocno nachylonym terenie, tworzyły główny rdzeń fortecy. Mieściło się w nim centrum administracyjne i budynki używane przez załogę wojskową. Czwarta i piąta strefa, większa, znajdują się w pobliżu portu i otaczają główną część miasta. W szczególności czwarta strefa, która jest bardzo skalista i trudno dostępna po jej zachodniej stronie, chroniła górne miasto: domy mieszkańców oraz budynki religijne i świeckie. Piąta strefa była gęsto zbudowana (dolne miasto) i kończyła się w porcie.

Wśród bram w murach wewnętrznych szczególnie istotną pod względem strategicznym była brama, która dawała dostęp z piątej (najniższej) strefy do czwartej strefy (pomiędzy dolnym i górnym miastem). Niestety brama ta się nie zachowała ale można obejrzeć fragmenty murów biegnących na zachód od Wieży Zegarowej. Wymiary całej fortyfikacji wynoszą około 735 m w linii spadku, a odległość od zachodniego do wschodniego muru wynosi 365 m. Obwód ścian zewnętrznych mierzy 2250 m a powierzchnia otoczonego murami miasta ma ok. 17,5 ha. Wewnętrzna ściana kurtynowa oddzielająca dwie górne strefy obronne jest długości 50 m, podczas gdy ściana oddzielająca dwie najniższe strefy ma długość 275 m.

Miasto Naupaktos komunikowało się z zewnętrznym obszarem przez pięć bram: cztery bramy umożliwiające komunikację drogową i jedna prowadząca do portu. Zewnętrzna Zachodnia Brama, w piątej (najniższej) strefie była chroniona fosą, jak to przedstawiono na rysunkach z XV-XVII w. Mniejsza Brama usytuowana wyżej, w zachodniej części, prowadziła do czwartej strefy (górne miasto); (została rozebrana podczas budowy drogi - zachowała się tylko mała wieża). Trzecia strefa była dostępna od zachodu przez zachowaną monumentalną potrójną bramę, która jest obecnie wejściem na zamek dla turystów. Po wschodniej stronie muru wejście do piątej strefy, umożliwiała brama zwana Salona Gate, która nie przetrwała. Zachowana brama północno-wschodnia, znana jako Faltsoporti, prowadzi do górnego miasta. Cylindryczny bastion wenecki Tsaous, który ją chronił, został zbudowany z ciosanego szarego wapienia. Strategiczne położenie tej bramy pozwalało obrońcom na ostrzał armatni całej południowo-wschodniej części murów. Wśród bram przechodzących przez ściany wewnętrzne szczególnie istotną pod względem strategicznym była brama, która dawała dostęp z piątej strefy do czwartej strefy (pomiędzy dolnym i górnym miastem). Ze względów bezpieczeństwa nie była widoczna od strony morza dzięki ukryciu za trójkątną wieżą. Nazywano ją Żelazną Bramą, ponieważ miała drewniane drzwi okute żelazem. Jak wspomniano fortyfikacje obejmowały szerokie obszary przybrzeżne co świadczy o wielkich rozmiarach ówczesnego miasta. We wschodniej części miasta, na terenie nieczynnego hotelu Naupaktos Xenia 38.393411, 21.835649, znaleziono południową przybrzeżną część umocnień. Ciągnęły się one 800 m na wschód do portu i były wzmocnione kwadratowymi wieżami. W latach 1499–1687 i 1699–1829 prowadzono modernizację murów zmierzającą do dostosowania ich do nowych potrzeb obronnych, w związku z powszechnym wykorzystaniem artylerii. Wiele bastionów zostało wzmocnionych, a ich szczyty zostały przekształcone w płaskie platformy z mocnymi niskimi blankami i dużymi otworami, odpowiednimi do ustawienia armat. Posiadają podstawę (scarpa), półcylindryczną warstwę (kordon), na poziomie attyki lub podłogi we wnętrzu i pionowy główny mur. Grubość ścian wynosi od 2,5 do 3,5 m. Mur składa się ze ciosów wapienia i szarozielonego piaskowca, podczas gdy duże wapienne bloki, prawdopodobnie ze starożytnych budowli, były używane sporadycznie. Na powierzchni zewnętrznej zastosowano kilka rodzajów zaprawy. Zwieńczenie muru tworzy pas chroniony blankami, pozostawiając luki dla obrońców (na ciężką broń). Zwiedzający mogą samodzielnie określić okresy powstania poszczególnych fortyfikacji. Można to zrobić na podstawie kształtu krenelażu (blankowania). Bizantyjskie blanki mają prostokątny kształt, weneckie mają kształt litery M, a osmańskie blanki są prostokątne i trójkątne („w kształcie siodła”).

Narożniki murów i bramy chronione są silnymi półcylindrycznymi bastionami, zarówno w zachodniej, jak i wschodniej części fortyfikacji. Warto dostrzec w zachodniej części murów, chroniących port, duże otwory strzelnicze w murach dla armat, wzmocnienie bastionu zegarowego łamanymi ścianami oraz wsparcie Bramy Zachodniej i Bramy Wschodniej (Faltsoporti), prostokątnymi bastionami. Podczas drugiego okresu panowania weneckiego (1687-1699), który charakteryzował się trudnościami gospodarczymi i organizacyjnymi, nie przeprowadzono większych prac fortyfikacyjnych. Weneckie mury uzupełniają późniejsze charakterystyczne osmańskie dodatki np.: cylindryczna wartownia na zachodnim ramieniu murów zamykających port.

Zgodnie z zachowanymi źródłami historycznymi XVIII w. był okresem gospodarczego upadku miasta Naupaktos. Mimo tego w tym okresie prowadzono intensywną prace budowlane w celu umocnienia twierdzy. Jednak okazały się one nieistotne ponieważ twierdzę ominęły wielkie zmagania podczas rewolucji greckiej w 1821 r. Dzięki temu twierdza i miasto zachowało się bez większych szkód. Krótko po wyzwoleniu nie prowadzono remontów na większą skalę. Niestety upływający czas, a także różne prace budowlane, a zwłaszcza wyburzenia pod ulice, spowodowały straty w zachowanych dotąd fortyfikacjach.

ODBUDOWA

Pierwsze prace rekonstrukcyjne przeprowadzono w latach 2006–2008 w ramach projektu „Castrorum Circumnavigatio” Funduszu Archeologicznego. Do najważniejszych prac należało przywrócenie głównego zachodniego wejścia do zamku, części murów i budynków w górnej cytadeli. W tym samym czasie zaprojektowano i wybudowano nową infrastrukturę dla turystów (ścieżki spacerowe, kasa biletowa, kantyna itp.). Zamek otrzymał instalacje iluminacji świetlnej i ochronę przeciwpożarową. W 2013 r., rozpoczęto nowy projekt pod tytułem „Częściowa odbudowa i wzmocnienie strukturalne zamku Naupaktos i rozbudowa stanowiska archeologicznego”. Prace prowadzono pod nadzorem Dr Ioannis Chouliaras. do rekonstrukcji wybrano cztery fragmenty zamku.

ZWIEDZANIE FORTYFIKACJI

Dostęp do zamku odbywa się z dużego parkingu poprzez monumentalną zachodnią bramę 38.395547, 21.824645. W istocie jest to system obronny złożony z kolejnych wrót. Broni go wysoka prostokątna wieża, która została wzmocniona skarpą (nachylona dolna ściana). Pierwsza (zewnętrzna) brama wbudowana jest w stosunkowo niewielki mur, poprzedzający bastion. Na powierzchni bastionu znajdują się liczne luki strzelnicze w których umieszczano armaty. Druga brama jest chroniona blankami z chodnikiem, na którym stawali obrońcy. Na końcu, w trzeciej bramie, zachowana jest część zamykanego placu (zwanego morderczą dziurą używanego do rzucania pocisków na unieruchomionego wroga). Tutaj znajduje się reliefowa tablica w kształcie włoskich renesansowych herbów; prawdopodobnie umieszczonych podczas w drugiego okresu panowania Wenecjan. Przechodząc przez trzy bramy, odwiedzający wchodzą do trzeciej strefy zamku. Najpierw trasa zwiedzania prowadzi po szerokiej ścieżce w kierunku wschodnim. Mija się po prawej ręce turecką platformę działową by po 100 m dojść do górnej bramy miejskiej. Tutaj trasa kieruje na zachód prowadząc w górę po szerokich stopniach do bramy do środkowej (kolejnej) strefy umocnień zamku. Po przejściu bramy otwiera się szeroki obszar znacznie silniej nachylony niż poprzedni. Na nim znajduje się szereg zabezpieczonych fundamentów budynków, które tu niegdyś istniały. Jednym z niewielu zachowanych jest kościół Profitis Ilias 38.396484, 21.825029. W tym miejscu pierwotnie stał bizantyjski kościół. Został zastąpiony w okresie panowania tureckiego, przez dwa meczety, zbudowane w XVI i XVII w. Podstawa minaretu została zachowana w fasadzie istniejącego, (wspomnianego) kościoła, który zbudowano na miejscu meczetów. Na północ od tego kościoła zwiedzający mogą zobaczyć odrestaurowany sklepiony budynek i ruiny bizantyjskiego budynku z łukami okiennymi i dekoracją z cegły, zintegrowane z zewnętrzną ścianą zamku. Oba budynki zostały zidentyfikowane, jako kompleks episkopalny, rezydencja metropolitów z XII i XIII w. Na południowy wschód od kościoła znajduje się zrekonstruowane pomieszczenie, które było używane do przechowywania broni. Obecnie mieści wystawy czasowe. Tutaj znajdują się także budynki nadzoru archeologicznego i odbudowy, a także zrujnowane budynki magazynowe i cysterny wodne. Żwirowa ścieżka prowadzi z trzeciej strefy przez pojedynczą bramę w kierunku drugiej strefy. Tutaj znajdowały się ważne budynki religijne i administracyjne. Wyróżniają się znacznych rozmiarów pozostałości trójnawowej bizantyjskiej bazyliki. Ścieżka i żwirowa rampa prowadzą dalej do wejścia do najwyższej części zamku. Ta część zamku stanowi ostatni poziom obronny. Zwana jest Kale (osmańska nazwa wewnętrznej cytadeli). W tej części zamku znajduje się kompleks czterech odrestaurowanych sklepionych pomieszczeń, a także duża bizantyjska cysterna. Za nimi znajduje się mała brama, którą obrońcy mogli wykorzystać do ew. ucieczki.

Wyjście z zamku odbywa się wzdłuż zachodnich murów obronnych.

INNE FORTYFIKACJE

System obronny twierdzy jak wspomniano obejmował duży obszar zamknięty murami, który obecnie w wielu miejscach są przerwane potrzebami funkcjonowania współczesnego miasta. Najlepiej zachowaną część murów można zobaczyć w porcie weneckim. Średniowieczne mury są przerywane tylko w nielicznych miejscach, aby pozostawić miejsce dla dróg i ulic. Reszta jest zachowana na całej swojej wysokości, aż do krenelażu. Oferują one szczególnie imponujący obraz na zachodnim odgałęzieniu, nad Zachodnią Bramą i przy wschodniej gałęzi, pomiędzy Bastionem Zegarowym a wenecką bramą i bastionem Faltsoporti. W tej ostatniej części mury zachowały swoją maksymalną wysokość 15 m, i są wzmocnione mocnymi prostokątnymi bastionami. Od północno-wschodniej bramy Faltsoporti ściana skierowana jest na zachód, osiągając w ten sposób wysoko położoną cytadelę.

BRAMA FALTSOPORTI 38.397053, 21.828446

Brama Faltsoporti jest to jeden z bastionów, który został dostosowany do potrzeb wykorzystania artylerii. Jego szczyt został przekształcony w płaską platformę z mocnymi niskimi blankami i dużymi otworami. Bastion ma prostokątną podstawę. Ściany wzmocniono mocną zaprawą i obrobionymi głazami, a kilka sekcji, zwłaszcza ich górnych części, naprawiono i uzupełniono. Stanowiska strażnicze zostały dodane wzdłuż murów i nad bramą. Emblemat Serenissimy, Lew Świętego Marka, zachował się w formie kamiennej tablicy na zachodniej wieży w porcie i na wschodniej bramie Faltsoporti. Sama brama nie jest szczególnie zaawansowaną konstrukcją.

BASTION TSOAOUS

Wspomniany, dobrze zachowany, bastion Tsoaous (Dapia tou Tsaous lub Orea Dapia) 38.394102, 21.830004, który stoi samotnie na zboczu czwartej strefy, pochodzi z późnego okresu osmańskiego. Ma surowy, symetryczny kształt. Zbudowany został na planie w kształcie podkowy i posiada duże blanki do osłony załóg armat. Wejście znajduje się po północnej stronie, gdzie znajduje się kamienna spiralna rampa. W odległych czasach służyła do wciągania armat i amunicji.

BRAMA POŚREDNIA

Mała brama znajduje się w przybliżeniu w środku wewnętrznych murów dzielących trzecią a czwartą strefą i umożliwiała dostęp z górnej części miasta do trzeciej strefy obronnej.

BASTION I WIEŻA ZEGAROWA 38.394097, 21.828928

Ważny punkt orientacyjny Naupaktos, wysoka wieża została zbudowana w 1914 r. na silnym bastionie na wschodnim skraju ściany wewnętrznej, która dominuje w mieście. Wieża nosi imię biskupa Serapheima. Kamienne schody prowadzą do wieży zegarowej.

opracował

Krzysztof Krasiński

mail

krasin111@wp.pl

http://greckirelaks.pl/

ponad 2000 opisów greckich plaż i innych obiektów

Obiekty w poliżu