1259 ANCIENT THERA = THIRA SANTORINI

OK LEG

Najistotniejsze parametry

  • Typ obiektu
    Zabytki historyczne
  • Obciązenie
    znikome
  • Cień
    brak
  • Restauracja
    nie
  • Cafe
    nie
  • Sklep
    nie
  • Dojazd
    trudny
  • Dostęp
    trudny
  • Otoczenie
    wysokie wzgórza
  • Przestrzeń
    otwarta
  • Plaża dobra dla:
    młodych

Opis

1258 ANCIENT THERA = THIRA SANTORINI

36.367423, 25.474181

Podczas gdy Akrotiri na Santorini zostało całkowicie zniszczone podczas wielkiego wybuchu wulkanu a właściwie pokryta wielometrową warstwą materiału wulkanicznego, Dtara Thera nie ucierpiała tak bardzo, pozostała jednak niezamieszkana aż do 8 w. p.n.e. Następnie wtargnęli tu Dorowie ze Sparty. Ich przywódcą był mityczny wódz Theras, od którego miastu nadano nazwę. Miasto zostało umieszczone na zachodnim zboczu niemal 400 m. góry Mesa Vouno i stało się ośrodkiem miejskim oddziałowującym na całą wyspę. Nie zbudowano murów miejskich ze względu na jego naturalną pozycję obronną. Natomiast otrzymało połączenia drogowe z dwoma portami, Oia (ob. Kamari) oraz Elefsina (ob. Perissa). Niewiele śladów zostało po pierwszych założeniach miasta.

Rola miasta zmieniła się w drugiej połowie 3. wieku pne. gdy flota wojenna Ptolemeuszy z całego Morza Egejskiego stacjonowała w Thera. Ptolemeusze byli greckimi władcami egipskiego królestwa. Początkowo było na Thera tylko trzech oficerów i około 300 żołnierzy, ale później liczba ta wzrosła. Uważa się, że skład etniczny wojska był złożony. Oficerowie byli Grekami natomiast żołnierze pochodzili z zaciągu egipskiego. To powodowało na że w mieście można zaleźć pozostałości kultów ludów wschodniego morza Śródziemnego. Później miasto zostało zajęte przez Rzymian. W czasach rzymskich wyspa była małą częścią prowincji Azji. Miasto zostało całkowicie przebudowane. Później zostało zajęte przez Rzymian. W czasach rzymskich wyspa była małą częścią prowincji Azji.

Mimo tego Thera była stosunkowo zamożna i znacząca, dzięki wyszukanym projektom budowlanym oraz faktem, że przedstawicielom Theran udało się osiągnąć wysokie pozycje, w tym dwukrotnie w prowincjonalnych urzędach jako arcykapłani.

W związku z rozpadem Imperium Rzymskiego Thera ginie w mrokach historii. W czasach bizantyjskich, Thera jako diecezjalne miasto, pojawia sie częściej. Do 5 wieku ne.  była to jedyna miejska osada na wyspie Santorini. Podobnie jak w przypadku całego regionu straciła na znaczeniu. W roku 726 Thera została pokryta warstwą pumeksu po stosunkowo małej erupcji wulkanu Santorini, a wkrótce potem miasto zostało opuszczone

Wykopaliska

Na zwiedzanie Starej Thera należy poświęcić co najmniej godzinę. Są tu miejsca w cieniu gdzie można odpocząć i popatrzeć na morze i pobliskie wyspy.

Wykopaliska prowadzili począwszy od1896 archeolodzy niemieccy pod kierunkiem Friedrich Hiller von Gaertringen oraz  greccy (N. Zapheiropoulos ) począwszy od 1961 r. Pierwszy z nich trafił tuż pniżej centrum Thera, wiele napisów wykutych w litej skale. znajdowały się one kilkadziesiąt metrów od świątyni Apolla. Uważa się, że pochodzą one od 6 lub 7 wieku pne. zawierają treści częściowo dzisiaj uważane za pornograficzne. Tematyka dotyczy swobodnych stosunków seksualnych młodych chłopców. Odczytanie tych treści nie było proste ponieważ liternictwo i język był we wczesnej fazie rozwoju. Dlatego część badaczy uważa, że zapisy nie odnoszą się do faktycnych dokonań seksualnych lecz stanowią formę przechwałek młodych ludzi.

Główna ulica długości 800 m. przechodzi przez dwie agory, przy których znajdują się ruiny kilku imponujących świątyń greckich i dwóch małych kościołów bizantyjskich. Ulica jest dość szeroka jak na czasy starożytności i ma od 2 do 4 m.

Jedną ze starszych budowli jest Sanktuarium Apollo Karneios (7-6 w. pne.). Sanktuarium umieszczone było w eksponowanym niejscu, wykute częściowo w skałach, podczas gdy reszta jest zbudowana na specjalnym placu. Obejmuje on świątynię Pronaos i Cella, kwadratowy dziedziniec z sześciu monolitycznymi kolumnami, podziemną cysternę i mały budynek, prawdopodobnie repozytorium. Wejście następowało przez ozdobiony mały propylon. Po prawej stronie dziedzińca znajdował się budynek o nieustalonym przeznaczeniu, natomiast po lewej stronie, na wyższym poziomie, stała świątynia. Dwie wspaniałe bramy wejściowe prowadziły na dziedziniec świątyni. Świątynia została ozdobiona mozaiką w 3-2 w. pne. Była prostą konstrukcją z płaskim dachem. Pośród czterech kolumn podtrzymujących dach celli umieszczony był posąg boga.

Z tego okresu pochodzi także najpiękniejszy posąg znany jako Apollo Thera.

Kolejną ze zidentyfikowanych budowli jest sanktuarium Artemidoros, kapłana z Pergi w Azji Mniejszej (Pamfilia). Kierując się widzeniem, przybył do Thera pod koniec 4 w lub na początku 3 w. pne., założył świątynię, i stał się dobroczyńcą miasta. Został uhonorowany dwukrotnie wieńcem z oliwek i uzyskał prawo obywatela Thera. Sanktuarium zostało całkowicie wykute z litej skały podobno, przez samego Artemidorosa. Można rozpoznać symbole boskich zwierząt i napisy wyryte na skałach. Można znaleźć symbole głównych bogów: orła Zeusa, lwa Apollina, delfina Posejdona a także rozmaite teksty odnoszące się do tych bóstw.

Statuetki zdobiące to miejsce zostały na cześć Artemidorosa umieszczone na podstawie uchwał mieszkańców Thera. Od prawa do lewa trzy stopnie zawierają napisy na cześć Hekate i Priapos, a także ołtarze Dioskouroi, Omonia i bogów Samotraki. Zestaw uzupełnia portret Artemidoros,a z wieńcem i napisem w którym wyrażono życzenie, aby jego nazwisko pozostało wiecznie pamiętane.

Kościół a właściwie kaplica Agios Stefanos została zbudowany na miejscu wczesno-chrześcijańskiej bazyliki zbudowanej najprawdopodobniej w czasie najazdów Arabów w okresie od 6 do 9 w. ne. Bazylika pierwotna była trójnawowa. Po jej zniszczeniu, prawdopodobnie z powodu trzęsienia ziemi, kościół Agios Stefanos został zbudowany na środkowym fragmencie zniszczonej bazyliki. Wykonany został z detali architektonicznych starej bazyliki. Sama konstrukcja obecnej kaplicy jest niezwykle skromna by nie powiedzieć prymitywna.

Mniej więcej w połowie miasta znajduje się Agora przypomina place w średniowiecznych miejscowości na Cykladach. Jest długa na 100 m a szerokość waha się od 17 do 30 m.

Basilike Stoa = Królewski Portyk Portico

Podłużny budynek z kolumnadą dorycką dominującą na południe αgory było miejscem przeznaczonym do załatwianie spraw urzędowych i obywatelskich. Miał wymiary o wymiarach 46 na 10 m. Budowa pochodzi z początku 3 w. pne. Z biegiem czasu budynek poddawano naprawom i modernizacjom. Portyk został zbudowany w czasach Augusta (1 w ne). Główne wejście znajduje się po wschodniej stronie, od strony Agory. Dach był wspierany przez wewnętrzną dorycką kolumnadę, wzdłuż osi budynku. Posągi członków rodziny Cezara znajdowały się w części północnej. W ścianie zachodniej znajdują się dwie tablice informujące o remoncie przeprowadzonym w 149 r. ne. przez Kleitosthenes, bogatego mieszkańca Thera. Na jednej z nich jest zapisane zobowiązanie Flavius Kleitosthenes Claudianus, że pokryje koszty napraw (eisaggelia). Druga talica dotyczy rezolucji przyjętej przez zgromadzenie obywateli i radę na cześć fundatora. Podczas tego remontu, północna część budynku została przygotowana do eksponowania pomników. Ponadto budynek został ozdobiony bogatą dekoracją rzeźbiarską. Według inskrypcji, portyk bazyliki był stary i wyróżniający tak, że mógł być ozdobą miasta.

Dalej po lewej stronie, znajduje się teatr zbudowany w 2 w. pne. na 1500 widzów co przekraczało liczbę mieszkańców Thera. Teatr usytuowany jest tak aby publiczność była osłonięta od zachodnich wiatrów, a słońce nie przeszkadzało w odbiorze spektaklu. Nadto z miejsc dla publiczności rozciąga się piękny widok na morze. Teatr był również używany jako buleuterion czyli miejsce posiedzeń rady. Pomimo niewielkich rozmiarów i prostej formy architektonicznej, należał do najbardziej imponujących budynków hellenistycznych. Na jego północnej stronie, jedynej strony niezabudowanej były dwa wejścia, jedno na wyższej części widowni, a drugie do orkestry. Sześć ciągów schodów dzieliło widownię na sektory. Budynek sceniczny z kamiennym proscenium pozostawiał wolną przestrzeń orkestry. W 1. w ne. przebudowano teatr na sposób rzymski, ozdobiony rzeźbami rodziny cesarskiej, które zajęły część orkestry. Pod audytorium znajdowała się duża cysterna gdzie zbierano wodę deszczową.

Rozległe ruiny obejmują również helleńskie domy mieszkalne, sklepy, łaźnie rzymskie, bizantyjskie mury, i wspomniany kościół Agios Stefanos.

Hellenistyczna świątynia Dionizosa (3 w. pne) jest małą dorycką świątynią zbudowaną na sztucznie przygotowanym tarasie na północ od Agory. Elewacja i dach zostały wykonane z marmuru, podczas gdy reszta budynku była z miejscowego kamienia.

Z dużego tarasu jest dobry widok na miejsce gdzie podczas festiwali chłopcy tańczyły nago (nazwano te uroczystości Gymnopaediae). Z tymi uroczystościami wiążą się falliczne grafitti z okresu od archaicznego do okresu rzymskiego. Gymnopaideia odbywały się raz w roku, po żniwach wina we wrześniu, na cześć Apollina, opiekuna wszystkiego, co dobre i piękne. Pojęcie piękna i dobra mocno odbiega od współczesnych zasad. W trakcie uroczystości nadzy chłopcy, przystrojeni w wianki rodzynek "stphulis", podlegający inicjacji w imię Apollona byli ścigani przez nieco starszych. Dogonienie uciekiniera uznawano za dobrą wróżbę a cały rytuał kończył się zniewoleniem seksualnym. O mentalności ludzi tamtych czasów świadczy element wystroju na prywatnym budynku Thera. Budynek ozdobiono podobizną fallusa a widoczny napis głosi: "dla moich przyjaciół".

gimnasion efebów (siłownia młodych chłopców) 1 w ne

Jest tu duża liczba napisów z 2. w pne. do 2 w ne. które powinny wyjaśnić przeznaczenie budynku. Jednak zachowanie w niewielkim stopniu pozostałości budowli nie pozwalają na dokładną interpretację. Jest tu naturalna jaskinia, która została przekształcona w świątynię poświęconą Hermesowi i Herkulesowi, bóstwa patrona gimnazjum. Budynki usytuowano wokół dużego dziedzińca, do którego dochodziła schodkowa ulica. Do dziś przetrwały fragmenty budynków po północnej i wschodniej stronie dziedzińca. Wśród pozostałości wyróżnić można pokoje i okrągłą konstrukcję, prawdopodobnie aleipterion, wymieniony w inskrypcji jako miejsce gdzie ephebi się kąpali a następnie namaszczali swe ciała olejem przed i po treningu. Gymnasiarch był odpowiedzialny za prowadzenie gimnazjum i był wspierany przez hypogymnasiarch. Według epigraficznych materiałów, przeprowadzano konkursy nago, w ramach których organizowano zapasy i zawody pankration (połączenie boksu i zapasów).

Exedra - Roman. Trzy budynki, które mieściły posągi wybitnych obywateli. Na południowym Exedra przetrwały opisane podstawy posągów Arystofanesa z Elmertos i ojczyma Pantaxenos z Melehippos. Na północnym Exedra zapisano podstawy Archis z Diodoros i jego córki Archis.

Sanktuarium Ptolemeusza III

W czasach hellenistycznych następuje otwarcie na nowych bogów i kultów a zwłaszcza bóstw egipskich i wschodnich. W Thera w 3 w. pne. pojawiają się egipscy bogowie Serapis Isis i Anubis. Kult wiąże się z obecnością i aktywnością garnizonu Ptolemeuszy. Sanktuarium egipskie składała się z nietypowej konstrukcji zewnętrznej. Jest to taras, z niszami na wota z jednej strony i miejscami do umieszczenia posągów kultowych z drugiej strony.

Gimnazjum Garnizonu Ptolemeuszy z okresu hellenistycznego. Zostało zbudowane dla członków marynarki stacjonującej w garnizonie. Stela (obecnie w Muzeum Archeologicznym w Thera) zawiera list od króla Ptolemeusza VI Philometer z roku 164/3 pne. do dowódcy garnizonu Apolloniosa z Koiranos oraz listę darowizn od funkcjonariuszy i żołnierzy przeznaczonych do naprawy gimnazjum.

W Thera jest kilkadziesiąt ruin innych budowli których przeznaczenie jest obecnie identyfikowane przez archeologów. Do ważniejszych należą:

  • sanktuarium Hera
  • sanktuarium Afrodyty
  • Łaźnie rzymskie - budynek publiczny z portykiem zbudowany w okresie hellenistycznym funkcjonujący do połowy 2 w. ne.
  • dom Tyche
  • sanktuarium Apollo Pythios
  • sanktuarium egipskich bóstw z 3w pne.
  • rezydencja i tomb Ptolemeuszy
  • cysterny rzymskie
  • królewska galeria
  • dom komendanta (perystyl z kolumnadą) i domy egipskich oficerów (żołnierzy)
  • koszary żołnierskie
  • helenistyczne mury obronne

Od głównej ulicy odchodziły poprzeczne ulice - ślepe zaułki. Budynki mieszkalne usytuowane były wokół dziedzińca, pod którym znajdowały się cysterny na wodę. Niektóre z domów były dwupoziomowe.

Po około 200 m. zajmował odsłonięty płaskowyż górującym nad skalistym wybrzeżu. Budynki mieszkalne były zgrupowane wokół Agory, która jest naprzeciw teatru zajmującego dolne zbocze. Na wschodnim krańcu płaskowyżu był wyodrębniony, mały święty obszar ze świątynią i obiektami użyteczności publicznej. Poza miastem można zobaczyć wiele rzeźbionych detali. Są to pozostałości cmentarzy. Cmentarze zlokalizowano zdala od miasta ponieważ obecność zmarłych w osadzie była zabroniona jak się wydaje z powodu ryzyka epidemii.

Dojazd lub dojście z Kamari drogą lub ścieżką do Zoodohos Pigi.

Drugi wariant to wędrówka z Perissa (ścieżka jest zacieniona aż do południa). przejście piesze trwa ok 0,5 godz.

Informacje tel. +30 22860 23217 Otwarte od 8.30 -15.00 z wyjątkiem poniedziałku.

Pozostałości starożytnej Thera można zobaczyć w Muzeum Prehistorycznym Thera, Fira. Szczegóły na oddzielnej stronie.

Information tel. +30 22860 23217. Muzeum działa od 8.30-15.00 w poniedziałki nieczynne.